Elektrik, Otomasyon ve Havalandırma Terimleri Sözlüğü

Elektrik, otomasyon ve havalandırma alanında sık karşılaşılan teknik terimlerin kısa açıklamalarını bu sözlükte topladık. Terimlerin bir kısmı için ayrıntılı rehber yazılarımıza bağlantı verdik.

Temel Elektrik Büyüklükleri

Gerilim (V): İki nokta arasındaki elektriksel potansiyel farkı; volt (V) ile ölçülür.

Akım (A): Bir iletkenden geçen elektrik yükü miktarı; amper (A) ile ölçülür.

Güç (W, kW): Birim zamanda yapılan iş; watt (W) ve kilowatt (kW) ile ifade edilir. Görünür güç VA, kVA cinsindendir.

cos φ (güç faktörü): Gerçek gücün görünür güce oranı; değeri düştükçe şebekeden çekilen reaktif akım artar.

Frekans (Hz): Alternatif akımın saniyedeki tekrar sayısı; Türkiye şebekesinde 50 Hz.

AC / DC: AC alternatif akım (yön ve büyüklük periyodik değişir), DC doğru akım (yön sabit) demektir.

Kısa devre: Normalde farklı potansiyellerdeki iletkenlerin doğrudan birleşmesiyle oluşan, çok yüksek akımlı arıza durumu.

Aşırı yük: Devrenin nominal değerin üzerinde akım çekmesi; süre uzarsa ısınma ve hasar oluşur.

Koruma ve Şalt Elemanları

Otomat (MCB): Küçük akımlı devreleri aşırı yük ve kısa devreye karşı koruyan devre kesici. B, C, D eğrileri anlık açma akımını belirler.

Kompakt şalter (MCCB): Yüksek akımlı devrelerde ayarlanabilir koruma sunan kalıplı gövdeli devre kesici. Ayrıntılı rehber

Kaçak akım rölesi (RCD): Toprağa kaçan akımı algılayıp devreyi kesen koruma cihazı. Ayrıntılı rehber

NH sigorta: Yüksek kesme kapasiteli bıçaklı sigorta; gG, aM ve aR sınıfları vardır. Ayrıntılı rehber

Kontaktör: Güç devrelerini bobin kumandasıyla açıp kapatan elektromekanik anahtar. Ayrıntılı rehber

Termik röle: Motoru aşırı yüke karşı koruyan, bimetal esaslı koruma rölesi. Motor koruma şalteri ile farkı

Röle: Düşük güçlü sinyallerle devre açıp kapatan veya koruma sağlayan eleman. Röle çeşitleri

SSR (katı hal rölesi): Hareketli parçası olmayan, yarı iletken anahtarlamalı röle.

Klemens: Kabloların pano içinde bağlandığı terminal bloğu.

Motor ve Sürücü Terimleri

Asenkron motor: Endüstride en yaygın kullanılan, rotor hızı döner alan hızından biraz düşük olan AC motor. Motor etiketi

Yıldız-üçgen yol verme: Kalkış akımını düşürmek için motorun önce yıldız, sonra üçgen bağlanması. Ayrıntılı rehber

Soft starter: Motora uygulanan gerilimi kademeli artıran yumuşak yolverici. Yol verme yöntemleri

Frekans invertörü: Motorun hızını frekans değiştirerek kontrol eden sürücü. Ayrıntılı rehber

Kondansatör: Tek fazlı motorlarda faz farkı oluşturan eleman. Motor kondansatörü

IE sınıfı: Motorların verimlilik sınıfı; IE1–IE4 arasında değişir, sayı arttıkça verim artar.

Fan ve Havalandırma Terimleri

Debi (m³/h): Fanın birim zamanda ilettiği hava hacmi. 1 CFM yaklaşık 1,7 m³/h’tir.

Statik basınç (Pa): Fanın sistem direncine karşı üretebildiği basınç.

Fan eğrisi: Fanın debi-basınç ilişkisini gösteren grafik; çalışma noktası sistem eğrisiyle kesişimdir.

Aksiyel fan: Havayı eksen doğrultusunda ileten, yüksek debili fan. Aksiyel fan seçimi

Radyal (santrifüj) fan: Havayı merkezkaç kuvvetiyle savuran, yüksek basınçlı fan. Radyal ve aksiyel fark

EC fan: Elektronik komütasyonlu, yüksek verimli ve hız kontrollü fan. Ayrıntılı rehber

Kanal fanı: Havalandırma kanalı hattına monte edilen fan. Ayrıntılı rehber

Exproof fan: Patlayıcı ortamlar için sertifikalı fan. ATEX rehberi

Hava değişim sayısı: Bir saatte ortam havasının kaç kez yenilendiğini gösteren değer. Aspiratör seçimi

Otomasyon ve Sensör Terimleri

PLC: Programlanabilir mantık denetleyici; makine ve prosesleri otomatik kontrol eder. Ayrıntılı rehber

SMPS (güç kaynağı): Şebeke gerilimini kararlı DC gerilime çeviren anahtarlamalı güç kaynağı. 24 V DC güç kaynağı

Endüktif sensör: Metal nesneleri temassız algılayan sensör. Sensör tipleri

PT100: 0 °C’de 100 Ω dirence sahip platin sıcaklık sensörü. Sıcaklık sensörleri

4–20 mA: Endüstride yaygın analog sinyal standardı. Basınç vericisi

Akım trafosu (CT): Yüksek akımı ölçü aletlerinin okuyabileceği seviyeye düşüren ölçü trafosu. Ayrıntılı rehber

Megger: İzolasyon direncini ölçen yüksek gerilimli test cihazı. Ölçüm rehberi

Koruma Sınıfları ve Standartlar

IP kodu: Toz ve suya karşı koruma sınıfı; örneğin IP54 toz ve sıçrayan suya, IP65 toz geçirmez ve su jetine karşı korumalıdır.

CAT sınıfı: Ölçü aletlerinin kullanılabileceği elektrik tesisatı kategorisi (CAT II, III, IV). Ölçü aleti seçimi

ATEX: Patlayıcı ortamlarda kullanılacak ekipmanlar için Avrupa Birliği mevzuatı.

Yalıtım sınıfı: Yalıtım malzemesinin dayanabildiği sıcaklık sınıfı (A 105 °C, B 130 °C, F 155 °C, H 180 °C). İzolasyon rehberi

Ürünlere Göz Atın

Sözlükte geçen ürünleri tüm kategoriler sayfasından inceleyebilir, teknik rehberlerimizin tamamını blog sayfamızda bulabilirsiniz.