Elektrik Motoru Etiketi Nasıl Okunur? kW, Akım, Devir, IP ve IE Sınıfı

Kısa cevap: Elektrik motoru etiketinde (anma değer plakası) milden alınan güç (kW), bağlantıya göre gerilim (Δ/Y), nominal akım (A), frekans (Hz), yüklü devir (dev/dk), güç faktörü (cos φ), verim ve IE sınıfı, IP koruma sınıfı, yalıtım sınıfı ve çalışma tipi (S1 gibi) yazar. Koruma ve sürücü seçimi için en kritik değer, motorun bağlanacağı gerilimdeki nominal akımdır.

Etiketteki bilgiler motor değişimi, termik röle ayarı, kontaktör ve sürücü seçimi için tek güvenilir kaynaktır. Aşağıda her alanın anlamı, "Y 380" gibi bağlantı ifadeleri, devirden kutup sayısı ve moment hesabı ve etiket değerleriyle adım adım termik röle ayarı örneği yer alıyor. Redüktörlü motorlarda redüktör etiketinin nasıl okunacağı da ayrı başlıkta anlatılıyor.

Elektrik Motoru Etiketinde Hangi Bilgiler Bulunur?

Üç fazlı bir asenkron motorun etiketinde yaklaşık on temel değer bulunur ve her biri farklı bir seçimde kullanılır. Etiketin içeriği ve çalışma tipleri IEC 60034-1 standardında, verim sınıfları IEC 60034-30-1'de tanımlanır.

Tablodaki sayılar, 0,75 kW 4 kutuplu bir motorun tipik değerleriyle hazırlanmış örnek bir etikettir; gerçek değerler her zaman motorun kendi plakasından okunmalıdır.

"Δ230/Y400 V" ve "Y 380" Ne Demek?

Etiketteki Δ ve Y, motor sargılarının üçgen ve yıldız bağlantısını, yanındaki sayı da o bağlantıda uygulanacak şebeke gerilimini gösterir. "Y 380" ifadesi, sargıların yıldız bağlandığında 380 V fazlar arası gerilimle çalışacağı anlamına gelir.

Eski motorlarda görülen "Δ220/Y380 V" etiketi, şebekenin 220/380 V olduğu döneme aittir; bu motorlar bugünkü 400 V üç fazlı şebekede yıldız bağlanır. "Δ400/Y690 V" etiketli motorlar ise 400 V şebekede üçgen çalışır ve bu yüzden yıldız-üçgen yol vermeye uygundur. Klemens köprülerinin yerleşimi ve dönüş yönü değişimi üç fazlı motor bağlantısı yazısında anlatılıyor.

Devirden Kutup Sayısı, Kayma ve Moment Nasıl Bulunur?

Etiketteki devir, senkron devrin biraz altındadır ve kutup sayısı buradan bulunur: senkron devir = 120 × frekans ÷ kutup sayısı. 50 Hz'de 2 kutuplu motor 3000, 4 kutuplu 1500, 6 kutuplu 1000, 8 kutuplu 750 dev/dk senkron devre sahiptir.

Etikette 1430 dev/dk yazıyorsa motor 4 kutupludur ve kayma (1500 − 1430) ÷ 1500 ≈ %4,7'dir. Mağazadaki Gamak 0.75 kW 1400 devir motor da adındaki 1400 dev/dk değeriyle aynı şekilde 4 kutuplu sınıfa girer. Mildeki anma momenti ise şu formülle hesaplanır: moment (Nm) = 9550 × güç (kW) ÷ devir (dev/dk). 0,75 kW ve 1430 dev/dk için 9550 × 0,75 ÷ 1430 ≈ 5,0 Nm bulunur.

Etiketten Termik Röle ve Kontaktör Seçimi: Örnek Hesap

Termik röle, motorun bağlandığı gerilimdeki nominal akıma ayarlanır; Δ230/Y400 V, 3,0/1,75 A etiketli motor 400 V şebekede yıldız bağlanıyorsa ayar değeri 1,75 A'dir. Hesap adımları şöyledir:

1. Bağlantı: 400 V üç fazlı şebeke, etiketteki büyük gerilime (Y400) eşit olduğu için yıldız bağlantı.
2. Akım: Yıldız bağlantıya karşılık gelen akım 1,75 A.
3. Röle aralığı: 1,75 A ayar aralığının ortasına düşmeli; 1,6–2,5 A aralıklı bir termik röle veya motor koruma şalteri uygundur.
4. Ayar: Ayar düğmesi 1,75 A'ye getirilir; etiket akımının üstüne ayar yapılmaz.
5. Kontaktör: Kontaktörün AC-3 anma akımı motor akımından büyük olmalıdır; bu motor için en küçük gövdeli AC-3 kontaktörler bile yeterlidir.
6. Kontrol: Motor yükteyken pens ampermetreyle ölçülen akım etiket değerini sürekli aşıyorsa yük, gerilim veya faz dengesizliği incelenir.

Yıldız-üçgen yol verilen bir motorda termik röle üçgen kolundaki akımı gördüğü için ayar, etiket akımının yaklaşık 0,58 katıdır (1/√3). Örneğin 400 V'ta 21 A çeken Δ400/Y690 V bir motorda bu konumdaki röle yaklaşık 12,2 A'ye ayarlanır. Ayarın sahadaki uygulaması için termik röle ayarı nasıl yapılır, iki koruma cihazının farkı için motor koruma şalteri ile termik röle farkı yazılarına bakılabilir.

Verim (IE), IP, Yalıtım Sınıfı ve Çalışma Tipi

IE sınıfı motorun verim seviyesini gösterir ve sayı büyüdükçe verim artar (IE1 standart, IE2 yüksek, IE3 premium, IE4 süper premium). AB'nin 2019/1781 sayılı tüzüğüne göre 1 Temmuz 2021'den itibaren 0,75–1000 kW aralığındaki 2, 4, 6 ve 8 kutuplu üç fazlı motorlarda en az IE3 şartı aranır; tüzük metni EUR-Lex üzerinde yayımlanmıştır. Sınıfların tanımı IEC 60034-30-1 standardına dayanır; ayrıntı için motor yalıtım ve verimlilik sınıfları yazısı incelenebilir.

IP55'teki ilk rakam toza, ikinci rakam suya karşı korumayı verir; ayrıntılar IP koruma sınıfı nedir yazısında. Yalıtım sınıfı sargının dayanabildiği sıcaklığı gösterir: B 130 °C, F 155 °C, H 180 °C. Çalışma tipi S1 sürekli çalışma, S2 kısa süreli, S3 kesintili periyodik çalışma anlamına gelir; S3 etiketli bir motor sürekli yükte çalıştırılırsa aşırı ısınır.

Tek Fazlı ve Fancoil Motor Etiketleri Nasıl Okunur?

Tek fazlı motorların etiketinde üç fazlılardan farklı olarak kondansatör değeri (µF) ve kondansatör gerilimi yer alır; yedek kondansatör bu iki değere göre seçilir. Örneğin etiketinde 2,5 µF yazan bir motor için 2,5 µF ve en az etikette yazan gerilim değerinde bir kondansatör kullanılır.

Fancoil motorlarında etikette çoğu zaman birden fazla güç değeri bulunur, çünkü motor çok kademeli hız için sarılmıştır. Mağazadaki bazı fancoil motor adlarında giriş ve çıkış gücü ayrı verilir (ör. 90 Wg / 35 Wç); şebekeden çekilen güç ile mile verilen gücün farkı, küçük motorlarda verimin büyük motorlara göre çok daha düşük olduğunu gösterir. Yedek alırken güç, akım, mil sayısı (tek veya çift milli) ve dönüş yönü birlikte eşleştirilmelidir.

Redüktör Etiketi Nasıl Okunur?

Redüktör etiketinde en önemli değer çevrim oranıdır (i); çıkış devri, motor devrinin bu orana bölünmesiyle bulunur. 1430 dev/dk motor ve i = 28 redüktör için çıkış devri yaklaşık 51 dev/dk'dır.

Etikette ayrıca çıkış devri (n2), çıkış momenti (M2 veya T2), servis faktörü (fs veya SF), montaj pozisyonu ve yağ tipi/miktarı bulunur. Çıkış momenti yaklaşık olarak motor momenti × çevrim oranı × dişli verimi ile hesaplanır; dişli verimi redüktör tipine göre değişir ve sonsuz vidalı tiplerde helisel dişlilere göre belirgin şekilde düşüktür. Motor ile redüktörün birleşme ölçüsü de etiketten kontrol edilir: FINEX SDR50-80B14 redüktör adındaki 80B14 ifadesi 80 gövde ölçüsü ve B14 flanşlı motor bağlantısına işaret eder.

Mağazadaki Motor, Redüktör ve Koruma Ürünleri

Etiket okumanın en sık gerektiği iş, aynı değerlere sahip yedek motoru veya uygun koruma cihazını bulmaktır. Mağazada aktif olarak satışta olan ve etiket bilgisinin doğrudan ürün adında okunabildiği ürünlerden bir seçki:

• Gamak 0.75 kW 1400 Devir Motor: 0,75 kW, 1400 dev/dk (4 kutup sınıfı).
• FINEX SDR50-80B14 0.75 kW 1400 Devir Redüktörlü Gamak Motor: redüktör ve motor birlikte, 80B14 bağlantı.
• FINEX SDR50-80B14 Redüktör: yalnız redüktör, 80B14 motor bağlantısı.
• Faulhaber 1524E024S Minimotor: 24 V DC, 11,8:1 çevrim oranlı dişli kutusu.
• Euro Motors 106B-2035/3Q Fancoil Motoru: 90 Wg / 35 Wç, çift milli.
• Euro Motors XEU A83M-2525/04 Fancoil Motoru: 25-88 W, 0,36 A, tek milli.
• Euro Motors XEU K.2.5 µF Kondansatör: 2,5 µF, 450 V.
• Entes MK-01 Motor Koruma Rölesi: motor koruma rölesi.

Siparişler 0-3 iş günü içinde kargoya teslim edilir. 15.000 TL üzeri siparişlerde kargo ücretsizdir, altındaki siparişlerde sabit 150 TL kargo ücreti uygulanır. Arızalı motorun etiket fotoğrafı, yedek ürünün doğru eşleştirilmesi için en hızlı başlangıç noktasıdır.

Sık Sorulan Sorular

Elektrik motoru etiketinde en önemli bilgi hangisidir?

Koruma ayarı için bağlantı gerilimindeki nominal akım, yedek seçimi için güç, devir (kutup sayısı), gerilim ve montaj tipidir. Bu dört değer eşleşmeden motor değiştirilmez.

Motor etiketinde Y 380 ne demek?

Sargılar yıldız bağlandığında motorun 380 V fazlar arası gerilimle çalışacağını gösterir. Bu motorlar bugünkü 400 V üç fazlı şebekede yıldız bağlanır.

Termik röle etiketteki akımın üstüne ayarlanabilir mi?

Ayarlanmamalıdır. Röle, motorun bağlandığı gerilimdeki nominal akıma ayarlanır; yıldız-üçgen yol vermede üçgen kolundaki röle bu akımın yaklaşık 0,58 katına ayarlanır.

Etiketteki devirden kutup sayısı nasıl anlaşılır?

50 Hz'de devir 3000'e yakınsa 2, 1500'e yakınsa 4, 1000'e yakınsa 6, 750'ye yakınsa 8 kutupludur. Yüklü devir her zaman senkron devrin biraz altındadır.

Redüktör etiketinde i ne anlama gelir?

Çevrim oranıdır. Motor devri i değerine bölündüğünde redüktör çıkış devri bulunur; çıkış momenti de yaklaşık aynı oranda artar.

İlgili Ürünler

Asenkron, redüktörlü ve fancoil motorlar elektrikli motorlar kategorisinde yer alır. Hız kontrolü gereken uygulamalarda motor etiketindeki akım ve gerilim, frekans invertörü seçiminin de başlangıç noktasıdır.