Kumanda (Kontrol) Trafosu Nasıl Seçilir? VA Hesabı ve Sekonder Gerilim
Kumanda trafosu; kontrol panolarında güç devresi geriliminden (230/400 V) güvenli düşük kumanda gerilimleri (24 V, 48 V, 110 V, 230 V) elde etmek için kullanılan, sekonder tarafı izole bir transformatördür. Kontaktör bobinleri, sinyal lambaları, röleler ve kumanda devreleri bu gerilimle beslenir.
Seçim Kriterleri
1. Primer Gerilim
Şebeke gerilimiyle uyumlu olmalıdır. Birçok kumanda trafosunda 230 V ve 400 V primer uçlar bulunur; bağlantı buna göre yapılır.
2. Sekonder Gerilim
Kumanda devresinin geriliminde olmalıdır (örneğin 24 V AC, 110 V AC veya 230 V AC). Yeni panolarda 24 V DC için ayrıca güç kaynağı kullanılır.
3. Anma Gücü (VA)
Sekonderden beslenecek tüm yüklerin toplam gücüne göre belirlenir. Kontaktör bobinlerinin kalkış (çekme) gücü, tutma gücünün birkaç katıdır; bu yüzden hesap sırasında kalkış anındaki toplam çekme gücü de göz önüne alınmalıdır.
Örnek: 3 kontaktör bobini (çekme 70 VA, tutma 8 VA), 6 sinyal lambası (2 VA), 2 röle (5 VA) bulunan bir devrede sürekli güç yaklaşık 3×8 + 6×2 + 2×5 = 46 VA’dır. Kalkış anında bobinlerin eşzamanlı çekmesi durumunda gerekli tepe güç yaklaşık 3×70 + 12 + 10 = 232 VA’ya çıkabilir. Bu tür durumlarda trafo değerini 100–160 VA aralığında seçerek gerilim düşümünü sınırlamak makul bir yaklaşımdır; kesin seçim üretici tablosuna göre yapılmalıdır.
4. Koruma
Trafonun primer ve sekonder tarafında uygun sigorta veya otomat bulunmalıdır. Sekonder sigorta, trafonun nominal akımına göre seçilir.
5. Diğer Kriterler
- Kısa devre dayanımı ve yalıtım sınıfı
- Koruma sınıfı (IP20 klemens vb.)
- Montaj tipi (DIN ray veya vidalı)
- Trafo verimi ve ısınma değerleri
Sık Sorulan Sorular
Trafo VA değeri küçük seçilirse ne olur?
Yükte sekonder gerilim düşer, kontaktörler çekmeyebilir veya sıcaklık artışı nedeniyle trafo hasar görebilir.
Kumanda trafosu ile güç kaynağı arasındaki fark nedir?
Trafo AC kumanda gerilimi üretir; güç kaynağı (SMPS) ise DC gerilim (örneğin 24 V DC) sağlar ve PLC gibi elektronik cihazlar için tercih edilir.
Aynı trafodan iki farklı gerilim alınabilir mi?
Çok sekonderli modeller bunu sağlar; aksi halde her gerilim için ayrı sekonder sargı gerekir.
Ürünlere Göz Atın
Trafolar ve elektrik kumanda ve otomasyon kategorilerimizi inceleyin. DC besleme için 24 V DC Güç Kaynağı Nasıl Seçilir? yazımıza da bakın.