Exproof Aydınlatma Nedir? ATEX ve Ex Markalama
Boya kabinleri, akaryakıt tesisleri, kimyasal depolar, un ve yem fabrikaları gibi yerlerde havada patlayıcı gaz veya toz bulunabilir. Bu alanlarda sıradan bir armatür kıvılcım veya yüzey sıcaklığıyla patlamaya neden olabilir. Exproof (Ex) aydınlatma, bu riski önlemek için tasarlanmış özel armatürlerdir.
ATEX Nedir?
ATEX, patlayıcı ortamlarda kullanılan ekipman ve koruma sistemlerini kapsayan Avrupa düzenlemelerinin genel adıdır. Ürünler bu düzenlemeye uygunluk belirtir; ekipman üzerindeki işaretlerle hangi ortamda kullanılabileceği anlaşılır. Kullanım kararı, tesisin tehlikeli bölge sınıflandırmasına dayanmalıdır.
Bölge Sınıflandırması
- Gaz/buhar için: Zone 0 (sürekli), Zone 1 (bazen), Zone 2 (nadiren ve kısa süreli)
- Toz için: Zone 20, Zone 21, Zone 22
Bölge sınıfı, yetkili kişilerce yapılan risk değerlendirmesiyle belirlenir. Seçilecek armatür bu bölgeye uygun olmalıdır. Aynı mantığı fanlarda da kullanıyoruz; ayrıntılar için exproof fan ve ATEX bölge seçimi yazımıza bakabilirsiniz.
Yaygın Koruma Türleri
- Ex d (alev sızdırmaz muhafaza): İç patlama olursa dışarıya taşmayacak dayanıklı gövde.
- Ex e (artırılmış emniyet): Kıvılcım ve aşırı ısınma riskini azaltan yapı.
- Ex m (kapsülleme): Elektronik parçaların reçineyle kapatılması.
- Ex t (toz için muhafaza): Toz girişini ve yüzey sıcaklığını sınırlayan koruma.
Markalamayı Okumak
Bir armatürde örneğin “Ex d IIC T4” gibi bir işaret bulunabilir:
- Koruma türü: Ex d, Ex e vb.
- Gaz grubu: IIA, IIB, IIC (IIC en hassas grubu kapsar).
- Sıcaklık sınıfı: T1–T6; sayı büyüdükçe izin verilen yüzey sıcaklığı düşer. Ortamdaki gazın tutuşma sıcaklığından düşük sınıf seçilmelidir.
Seçerken Nelere Bakılır?
- Bölge sınıfı ve gaz/toz grubu
- Sıcaklık sınıfı ve ortam sıcaklığı aralığı
- IP koruma derecesi (toz ve su)
- Ampul teknolojisi: LED armatürler düşük ısı ve enerji tüketimi sunar
- Montaj tipi (tavan, duvar, direk) ve kablo girişi rakoru
Projeksiyon armatürleri için ayrıca LED projektör nasıl seçilir yazımızdan yararlanabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Normal LED armatür patlayıcı ortamda kullanılabilir mi?
Hayır. Yalnızca uygun sertifikalı ve markalı Ex armatürler kullanılmalıdır.
Exproof armatürün kablo girişi de özel mi olmalı?
Evet. Ex sertifikalı rakor ve uygun montaj yapılmazsa armatürün koruma seviyesi bozulur.
Bölge sınıfını kim belirler?
Tesisin riskini değerlendiren yetkili uzmanlar ve ilgili mevzuata uygun proje dokümanları belirler; ürün seçimi buna dayanmalıdır.
Ürünlere Göz Atın
Exproof aydınlatma, LED projektör ve armatürler ve exproof fanlar kategorilerimizi inceleyebilirsiniz.